SƠ ĐỒ TƯ DUY- Phần 4: Phương pháp ôn tập đạt hiệu quả cao

Trong Phần 2 và Phần 3, chúng ta đã tìm hiểu cách vẽ Sơ đồ tư duy nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, đó chỉ là điểm khởi đầu. Mặc dù Sơ đồ tư duy có tác động rất lớn đên trí não nhưng nếu bạn không ôn tập, lượng kiến thức của bạn ẽ "bốc hơi" mà bạn không hay biết.

1. LƯỢNG KIẾN THỨC CÒN LẠI

 Khi vẽ xong Sơ đồ tư duy, chúng ta có thể đã nhớ được 50% khối lượng kiến thức. Sau 1 ngày không nhắc lại, lượng kiến thức này chỉ còn lại 10%, và xuống dưới 2% trong ngày tiếp theo. Đó là lí do khi bắt gặp vấn đề mới hoặc khi thầy cô giáo giảng bài mới trong buổi học tiếp theo, dường như chúng ta không có kí ức gì về bài đã học. Kết quả là trí nhớ giảm sút và học tập thấp kém.

2. THỜI ĐIỂM NÀO NÊN ÔN TẬP SƠ ĐỒ TƯ DUY?

Mặc dù việc ôn tập là quan trọng nhưng chúng ta cần biết thời gian nào là thích hợp nhất cho việc này. Nếu ngày nào chúng ta cũng ôn lại bài cũ, sẽ mất rất nhiều thời gian và công sức mà hiệu quả cũng không phải là tối đa. Nếu đến cuối kỳ học (2- 3 tháng sau) kiến thức mới được nhắc lại thì chúng ta phải bắt đầu học lại từ đầu. 

Qua nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa ra cho chúng ta những thời điểm bộ não hoạt động tích cực nhất trong việc gợi nhớ thông tin. Các thời điểm đó bao gồm:

+ 10 phút sau khi học.

+ 24 giờ

+ 1 tuần

+ 1 tháng 

+ 2 đến 6 tháng

Ngoài ra, khối lượng kiến thức của bạn sẽ ở lại mãi với bạn nếu được nhắc lại 17 lần. Điều đó đã dẫn đến một sai lầm cơ bản cho các thầy cô giáo khi buộc học sinh phải học theo cách học cổ điển. Dó là việc viết và đọc lại liên tục kiến thức vừa được học trong 1 số lần nhất định. Điều này khiến người học cảm thấy quá tải nhưng không hề có hiệu quả trong việc ghi nhớ.

Một điều cần quan tâm nữa là nếu chúng ta có một số Sơ đồ tư duy cần được ôn tập và không thể nhớ thời gian cho từng Sơ đồ, chúng ta cần làm gi? Hãy ghi chú lên góc Sơ đồ tư duy mà bạn vừa vẽ xong các thời điểm cần ôn tập. Khi đến đúng thời gian trên, hãy mở Sơ đồ tư duy đó ra nhé.

Nếu bạn có quá nhiều mốc thời gian? Một quyển sổ nho nhỏ là điều cần thiết. Hãy lên kế hoạch cho từng Sơ đồ tư duy trong quyển sổ ghi nhớ của bạn.

3. CÁCH ÔN TẬP SƠ ĐỒ TƯ DUY RA SAO?

Sau khi đã xác định được thời gian ôn tập, chúng ta sẽ tìm hiểu rõ phương pháp ôn tập. Nhiều bạn có cách thức ôn tập giản đơn là mở Sơ đồ tư duy ra và ngắm. Liệu chúng ta sẽ gợi nhớ được bao nhiêu kiến thức khi làm việc này? 

Sơ đồ tư duy tuân theo đúng nguyên tắc của trí nhớ là hình ảnh, liên tưởng và cảm xúc. Vì vậy, để tiến hành ôn tập lại Sơ đồ tư duy, chúng ta cần vẽ lại nhanh Sơ đồ tư duy đó. Hãy sử dụng một khổ giấy tương tự và dùng bút 1 màu để vẽ lại các nhánh. Khi vẽ, càng tận dụng nhiều hình ảnh càng tốt. Các từ khóa sẽ tự nhiên hiện ra trong đầu khi chúng ta vẽ hình ảnh đó. 

Sau khi vẽ xong, hãy đối chiếu lại với Sơ đồ tư duy gốc để biết những thiếu sót mình gặp phải. Quan sát thật kỹ và quay lại sau 10 phút để vẽ lại nhé.

Phương pháo ôn tập trên sẽ tiết kiệm thời gian cho bạn rất nhiều so với cách học cổ điển. Ngoài ra, bạn sẽ vận dụng được tối đa đầu óc của mình và lưu giữ được kiến thức lâu bền.

Chúng ta đã đi qua 4 phần của Sơ đồ tư duy, tìm hiểu ý nghĩa và cách thức vận dụng nó. Đây không chỉ là phương pháp học tập giành riêng cho những ai đang ngồi trên ghế nhà trường mà còn là một công cụ hữu ích cho các doanh nghiệp, các tổ chức hay toàn bộ cộng đồng trong rất nhiều lĩnh vực của xã hội. Hãy luôn ghi nhớ và áp dụng nó trong bất kỳ trường hợp nào có thể bạn nhé!

ĐỌC TIẾP

SƠ ĐỒ TƯ DUY- Phần 3: Phần mềm vẽ Sơ đồ tư duy chuyên nghiệp

Trong Phần 2, chúng ta đã tìm hiểu các bước vẽ Sơ đồ tư duy nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, để phục vụ cho việc mô hình Sơ đồ tư duy chuyên nghiệp và có thể thao tác thuyết trình trên máy tính, các phần mềm vẽ Sơ đồ tư duy lần lượt được ra đời như Novamind, Mindview 4 Business, MindJet, XMind, FreeMind...Trong các phần mềm đó, tôi nhận thấy phần mềm Imindmap phiên bản 6.2 portable, phát kiến của bản thân tác giả Tony Buzan, có nhiều tính năng có thể vẽ Sơ đồ tư duy chuẩn mực nhất. Vì vậy, ở đây tôi xin giới thiệu cho các bạn ham tìm hiểu vế phần mềm này.

1. TÍNH NĂNG NỔI BẬT LÀ GÌ?

Phần mềm này có đầy đủ các tính năng để giúp bạn có thể vẽ và sử dụng Sơ đồ tư duy hiệu quả, bao gồm: 
- Vẽ Sơ đồ tư duy nhanh chóng, dễ dàng
- Trình chiếu sinh động, hỗ trợ hình ảnh 3D
- Có thể xuất ra nhiều dạng file như Powerpoint, ảnh, web để chia sẻ...

2. DOWNLOAD MIỄN PHÍ Ở ĐÂU?

Ở đây tôi cung cấp cho các bạn link download miễn phí và nhanh chóng. Tuy nhiên, dung lượng của file khá lớn nên có thể mất 1 ít thời gian của bạn.
Phần mềm: Iminmap 6.2 portable
Dung lượng: 492.79 
Link: CLICK VÀO ĐÂY

3. CÀI ĐẶT NHƯ THẾ NÀO?

Đây là phiên bản cho phép bạn chạy ngay trên máy tính mà không cần thao tác cài đặt. Bạn chỉ cần mở phần mềm chứa đựng trong file i 6.2.rar đã tải về là có thể sử dụng ngay.

4. CÁCH SỬ DỤNG RA SAO?

Phần mềm này rất dễ sử dụng và thao tác. Bạn có thể xem video dưới đây để biết trình tự.

Chúng ta đã đi sâu tìm hiểu các bước để thực hiện 1 SƠ đồ tư duy. Để tối ưu hóa hiệu quả ghi nhận thông tin, chúng ta cần tìm hiểu cách ôn tập kiến thức bằng Sơ đồ một cách hiệu quả nhất. Mời các bạn xem phần 4 để biết phương pháo này.
Xem tiếp phần 4

ĐỌC TIẾP

SƠ ĐỒ TƯ DUY- Phần 2: Phương pháp vẽ Sơ đồ tư duy

Trong Phần 1, chúng ta đã tìm hiểu về khái niệm Sơ đồ tư duy và các tính năng vượt trội của phương pháp này so với cách học cổ điển. Trong phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu phương pháp vẽ Sơ đồ tư duy một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất!

1. CHUẨN BỊ

- Bút vẽ: 

Bạn cần chọn loại bút dạ nhiều màu, nét mảnh và đậm. Việc sử dụng loại bút không như ý sẽ làm cho hiệu quả ghi nhớ của bản giảm đáng kể.

- Giấy vẽ:

Tốt nhất là bạn nên sử dụng giấy 1 mặt vì việc vẽ Sơ đồ tư duy có thể khiến cho mặt kia của tờ giấy bị hằn, thấm màu. Ngoài ra, các sơ đồ tư duy nên để riêng rẽ để dễ dàng so sánh và ôn luyện hơn trong quá trình quan sát.
Bạn có thể sử dụng các loại giấy trắng hoàn toàn như khổ A3, A4 hoặc thậm chí giấy học sinh. Mặc dù có các dòng kẻ, giấy học sinh sẽ giúp cho bạn có khả năng ước lượng không gian hợp lý và cho phép dòng chữ đi thẳng, đều với các bạn không thường xuyên viết trên giấy trắng.

- Dàn ý chi tiết: 

Để bắt đầu, không phải từ 1 bài văn hoặc 1 chương sách dài mà bạn có thể vẽ ngay ra giấy Sơ đồ tư duy mong muốn. Trước hết, bạn cần xác định các ý chính phụ, từ khóa bạn cần cho vào Sơ đồ tư duy. Bạn làm việc này như thế nào?
Điều này cần kĩ năng học truyền thống của bản. Hãy tóm tắt nội dung cần ôn tập thành 1 dàn ý theo thứ tự chính phụ, và chỉ sử dụng 1 TỪ KHÓA NGẮN GỌN cho 1 Ý. Đây cũng là 1 kĩ năng cần rèn luyện để tăng năng suất não bộ cho bạn. 

2. CÁC BƯỚC VẼ SƠ ĐỒ TƯ DUY

B1: Vẽ chủ đề chính

Chủ đề của bạn là gì? Hãy vẽ nó tại trung tâm 1 tờ giấy xoay ngang. Hãy vẽ 1 hình ảnh to mô tả chủ đề đó, sử dụng nhiều màu sắc, trí tưởng tượng để làm cho chủ đề trông thật hấp dẫn với chính bạn. Với một số chủ đề khó mô tả, hãy sử dụng thêm cả từ ngữ để chú thích.

Chủ đề chính: HeroCat

B2: Vẽ các ý chính của chủ đề

Từ trung tâm của chủ đề, hãy vẽ các nhánh cây đi ra tượng trưng cho mỗi 1 ý chính. Các nhánh cây đó nên được tô các màu sắc khác nhau để phân biệt. Trên nhánh cây là từ khóa của ý chính (viết bằng chữ IN HOA) kèm theo các ký hiệu hay hình vẽ minh họa. hãy quan tâm đến hướng đi của nhánh cây vì nó sẽ quyết định diện tích bạn giành cho ý chính đó.

B3: Vẽ các ý phụ, ý hỗ trợ và các ví dụ.

Từ các ý chính, hãy triển khai các ý phụ cho chúng. Một số nguyên tắc cơ bản bạn cần nhớ là:
- Các nhánh cây phụ nhỏ hơn nhánh cây chính
- Các nhánh phụ của 1 nhánh chính phải bắt đầu từ cùng 1 điểm và có màu sắc giống nhau.
- Trên các nhánh phụ nên chỉ có 1 từ khóa (viết IN HOA) ngắn gọn nhất.

B4: Hoàn thiện Sơ đồ tư duy

Bạn hãy vận dụng tối đa các hình vẽ, ký hiệu để mô tả cho Sơ đồ tư duy của mình. Điều này vừa giúp bạn rèn luyện não bộ, năng khiếu hội họa vừa tiết kiệm thời gian ghi nhớ. 
Ví dụ như 1 từ khóa BÓNG ĐÁ sẽ làm bạn mất vài giây để đọc, ghi nhận và chuyển thể thành hình ảnh in sâu vào não bộ. Tuy nhiên, nếu thay thế nó bằng hình vẽ của 1 qủa bóng, trí nhớ của bạn sẽ hoạt động ngay chỉ chưa đến 1 giây khi quan sát.
Một số ký hiệu hay viết tắt thông thường khác:

3. CÁC CHÚ Ý

- Hãy chắc chắn rằng bạn đã có 1 dàn ý rõ ràng trước khi vẽ Sơ đồ tư duy. Đừng vội vàng, nếu không bạn sẽ gặp phải rắc rối khi nội dung quá nhiều hoặc không biết nên sắp gắn 1 ý cụ thể vào đâu.

- Để xếp thứ tự cho các ý, hãy dùng số 1, 2, 3... hoặc mũi tên đi theo hướng bạn muốn thể hiện.

- Khi nhận thấy 1 ý có quá nhiều thông tin, hãy chuyển nó thành 1 Sơ đồ tư duy riêng nếu bạn không thể thể hiện hết trong 1 bản vẽ tổng thể.

- Hãy làm cho Sơ đồ tư duy của mình tạo cảm xúc cho bản thân bằng cách hài hước hóa nó hoặc vẽ những hình ảnh để lại ấn tượng cho bản thân mình.

- Bạn thấy vẽ 1 Sơ đồ tư duy quá mất thời gian? Tôi cũng đã từng cảm thấy như vậy khi vẽ 1 số Sơ đồ tư duy đầu tiên. Đơn giản vì bạn chưa thực sự quen với việc lập dàn ý, bố trí Sơ đồ và nhất là suy nghĩ hình ảnh phù hợp. Đừng lo lắng, khi não bộ bạn quen dần và ngày càng sắc bén, việc vẽ Sơ đồ tư duy trở nên vô cùng nhanh chóng và dễ dàng!

- Có nên học bằng Sơ đồ tư duy của người khác? Dĩ nhiên là không rồi. Hãy nhớ, mục tiêu của bạn là phát triển tư duy và ghi nhận thông tin. Nếu bạn chỉ nhìn những hình ảnh đã được vẽ sẵn, bạn sẽ chẳng rèn luyện được tí tẹo sáng tạo nào. Và 1 Sơ đồ tư duy của chính bạn sẽ bao gồm những hình ảnh có Ý NGHĨA với chỉ bạn mà thôi. Bạn có thể tham khảo 1 số Sơ đồ tư duy khác để tập luyện, nhưng khó có thể ghi nhớ những hình ảnh mà lâu nay bạn không quen biết, phải không nào?

Adam Khoo và cách vẽ Sơ đồ tư duy

Trên đây là các bước hướng dẫn cụ thể để vẽ 1 Sơ đồ tư duy hiệu quả và nhanh chóng. Tôi mong rằng bạn có thể vẽ nó bằng tay. Vì khi đó, ngoài việc năng khiếu thẩm mĩ và khả năng bố cục của bạn được cải thiện đáng kể, quá trình ghi nhớ của bạn sẽ sâu sắc hơn nhiều. Tuy nhiên, hiện nay đã có những phần mềm chuyên nghiệp để vẽ Sơ đồ tư duy trên máy tính. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong Phần 3.
Xem tiếp phần 3. 

ĐỌC TIẾP

SƠ ĐỒ TƯ DUY- Phần 1: Sơ đồ tư duy là gì?

Có phải bạn đang gặp khó khăn trong việc hấp thụ kiến thức? Các khái niệm có vẻ như quá dài dòng và khó nhớ? Việc "tụng kinh" hàng đêm để nhồi nhét kiến thức vào đầu vừa mệt mỏi lại "khó vào, dễ ra"? 
Tất cả các vấn đề đó sẽ được giải quyết với SƠ ĐỒ TƯ DUY!

Sơ đồ tư duy- công cụ học tập hiện đại!

SƠ ĐỒ TƯ DUY LÀ GÌ?

Có thể nêu ra khái niệm cơ bản như sau: Sơ đồ tư duy là một hình vẽ thể hiện 1 bản đồ các thông tin được liên kết với nhau một cách ngắn gọn, súc tích và logic nhất thông qua các từ khóa, kí hiệu và hình ảnh, phục vụ cho quá trình ghi nhớ và nắm bắt thông tin hiệu quả, nhanh chóng.

AI PHÁT MINH RA SƠ ĐỒ TƯ DUY?

Trên thực tế, Sơ đồ tư duy đã được xây dựng từ thời xa xưa bởi các nhà khoa học lỗi lạc. Tuy nhiên, phải đến thập niên 60 của thế kỉ 20, một nhà khoa học người Anh mang tên Anthony "Tony" Peter Buzan mới thực sự hệ thống và phát triển phương pháp này. Đây là một phát minh mang tính đột phá trong việc ghi nhận và xử lý thông tin của não bộ con người. Bởi vậy, Tony Buzan được coi như cha đẻ của phương pháp này.

Tony Buzan đã từng đến Việt Nam vào năm 2007 để giới thiệu và phát triển Sơ đồ tư duy trong các trường học, cải thiện đáng kể chất lượng học tập của học sinh Việt Nam hiện nay. Hãy cùng theo dõi thông tin này qua bộ phim tài liệu sau:

SƠ ĐỒ TƯ DUY CÓ TÁC DỤNG GÌ?

Một số các tác dụng nổi bật của Sơ đồ tư duy có thể nói đến như sau:

1. Tiết kiệm thời gian khi tìm thông tin

Nhìn vào sơ đồ tư duy, chúng ta có thể tìm ra ngay nội dung muốn biết, đơn giản vì Sơ đồ tư duy được vẽ theo hình ảnh và trình tự chính- phụ rõ ràng và rất dễ quan sát. Đồng thời, các ý được cô đọng trong 1 từ khóa có kèm kí hiệu, hình vẽ giúp bạn nắm bắt toàn bộ thông tin nhanh chóng.

2.Tiết kiệm thời gian ôn tập

Một Sơ đồ tư duy trong 1 trang giấy thậm chí có thể chứa đựng thông tin của 10 trang giấy viết chữ. Khi ôn tập, thay vì việc đọc đi đọc lại nhiều quyển sách gây rối loạn não bộ, bạn có thể nhanh chóng gợi nhớ kiến thức trong vài trang giấy ngắn gọn.

3. Cung cấp các phương tiện tối ưu hóa trí nhớ của bạn

Phần lớn các nội dung được não bộ ghi nhận và lưu giữ lâu dài đều có các đặc điểm như sau:

- Nhiều hình ảnh: 
Não bộ chúng ta không thể nhớ các chữ cái trừ khi bạn chuyển nó thành 1 hình ảnh cụ thể. Đó là sự làm việc vô thức của não bộ. Ví dụ như khi bạn phải học 1 bài văn dài toàn các chữ cái xếp lại với nhau. Hãy xem bạn nhớ được những chữ nào nhất nhé. Có phải là các chữ cáí gần mép vở, các chữ in đậm hay viết nghiêng không? Đó là vì các chữ đó gắn với hình ảnh trang giấy của bạn nhiều nhất đây.

- Có sự liên hệ:
Khi gợi nhớ 1 đoạn văn dài, có phải bạn hay quên các chữ cái đầu tiên? Và khi đã nhớ các chữ đó thì cả đoạn văn sau đó sẽ tự nhiên hiện ra như 1 phép lạ? Đó chính là sự liên kết của ngôn ngữ. Một ví dụ khác, tình tiết của 1 bộ phim dài 3 tiếng liên tục sẽ làm cho bạn nhớ như in, trái ngược với việc ghi nhớ chỉ 5 chữ số bất kỳ viết liền nhau? Đó chính là nhờ sự liên hệ gắn kết.

- Có nhiều cảm xúc 
Một sự nổi bật trong hình thức hoặc nội dung trong bài viết sẽ tác động sâu sắc vào thị giác và tạo cảm xúc cho não bộ. Khi thông tin có gắn với cảm xúc nhất định, bạn sẽ nhớ nó trong 1 thời gian lâu bền. Đó là lí do vì sao đến cuối đời bạn vẫn nhớ rõ giây phút đầu tiên rung động trước 1 cô gái nhưng quên bẵng trưa nay ăn gì!

Sơ đồ tư duy là chìa khóa cho cả 3 nguyên tắc kể trên. Với những hình ảnh minh họa cụ thể, sự liên kết chặt chẽ giữa các ý tưởng và phương pháp làm nổi bật ý chính sẽ làm cho não bộ ghi nhận thông tin nhanh chóng và lâu bền.

4. Tận dụng tối đa toàn não bộ trong việc xử lý thông tin

Với phương pháp học cổ điển là ghi nhớ bằng cách ghi chú các ý theo trình tự từ trên xuống, từ trái qua phải hoàn toàn bằng chữ, bạn chỉ tận dụng chủ yếu bán cầu não trái (chuyên gia phân tích, logic, tính toán, ngôn ngữ...) và làm cho bán cầu não phải (chuyên gia liên tưởng, âm thanh, màu sắc, nghệ thuật...) rỗi rãi, phá hoại quá trình tiếp nhận thông tin (bằng cách mơ mộng. viết vẽ lung tung, không tập trung). Việc áp dụng Sơ đồ tư duy giúp cho cả 2 bán cầu não hoạt động cùng lúc 1 cách nghiêm túc, năng suất của não bộ tăng lên gấp bội và cho kết quả bất ngờ.

5. Phát triển năng khiếu nghệ thuật, rèn luyện não bộ

Khi tiến hành vẽ Sơ đồ tư duy, việc sắp xếp các ý tưởng, vẽ hình minh họa sẽ giúp bạn cải thiện khiếu thẩm mĩ của mình. Bên cạnh đó, bạn phải luôn động não để tạo ra 1 Sơ đồ tư duy có tính hài hước, dễ hiểu dễ nhớ. Điều này sẽ rèn luyện cho não bộ của bản có thói quen sáng tạo và nhanh nhạy.

6. Thêm bớt hoặc thay đổi thông tin nhanh chóng, dễ dàng

Nếu bạn cần chỉnh sửa thông tin, bạn sẽ tìm được ngay vị trí nhóm ý mục tiêu. Và đơn giản là bạn chỉ cần gạch bỏ, vẽ thêm nhánh hoặc ký hiệu cho ý tưởng mới. Các thông tin sẽ lập tức đi vào não bộ 1 cách nhanh chóng và có hệ thống.

Trên đây là khái niệm cơ bản về Sơ đồ tư duy, chúng ta sẽ làm rõ phương pháp thực hiện trong Phần 2. 

Xem tiếp phần 2

Download bài viết này tại ĐÂY

ĐỌC TIẾP